ʻO ka lā o ka'ōlelo hua'ōlelo make

Glossary o nā hua'ōlelo e pili ana iā Día de los Muertos

ʻO Día de Muertos kahi mākaʻikaʻiʻo Mexico i hoʻohanohano a mahalo i nāʻuhane o ka poʻe i hala. ʻO nā hana e pili ana i kēia makuna he nui nā nuances e hiki ke paʻakikī ke hoʻomaopopo, akā, no nā poʻeʻikeʻole i nā hua'ōlelo i hoʻohanaʻia e kamaʻilio e pili ana. Eia kekahi mau hua'ōlelo hua'ōlelo e hiki ke kōkua no ka hoʻomaopopoʻana i ka lā o Mekiko no ka makeʻana .

• 01 o 17

  ʻO ke kuahu

  No ka lā o ka poʻe make, nui ka poʻe i kūkulu i nā kuahu (i kapaʻia'orendrendas, "mōhai") ma ko lākou mau hale e hoʻohanohano i kā lākou poʻe i make. Loaʻa paha nā kuahu i kūkuluʻia ma nā kula, nāʻoihana a me nā wahi ākea. Hiki keʻano like keʻano o ke kuahu, akā he nui nā manawa a ua piha i nā kukui, pua, hua a me nā meaʻai'ē aʻe. Manaʻoʻia nāʻuhane eʻai i kaʻiʻo o nā meaʻai i waihoʻia no lākou. Eʻike i kahi e hana ai i koʻoukou lā iho o ke kuahu make , aʻike paha i nā kiʻi o nā kuahu .

• 02 o 17

  ʻO Angelitos

  ʻO Angelitos he "mau'ānela'ānela." Ua hoʻohanaʻia kēia'ōlelo e kamaʻilio e pili ana i nā keiki i make a ua manaʻoʻia e hoʻi mai i ka pō o 31st, a noho i ka lā o Nowemapa 1, me ka hui pūʻana me ko lākou mauʻohana. ʻO nāʻuhane o ka poʻe'ōpio i make i ka lā aʻe. Hoʻokomo pinepineʻia nā kuahu ma kahi ala kūpono e lawe ai i nā'ānela , a lailaʻo nā kumu'ē aʻe, e like me ka cigakeke a me nā hue waiʻona, e hoʻohuiʻia ma hope aku, i ka manawa e hōʻea ai ka poʻeʻuhane.

• 03 o 17

  Kalala

  ʻO kēia kahi'ōlelo Pelekānia Mexican no ka omole. Kūkala nui ka poʻe Cala i ka lā o nā hoʻonani make. I kekahi manawa, hoʻohanaʻia ka hua'ōlelo "La Calaca" e kuhikuhi ai i ka makeʻana. ʻO nā hua'ōlelo'ē aʻe i hoʻohanaʻia no ka makeʻana o ka make,ʻo ia hoʻiʻo "la Pelona",ʻo ia ka lapaca, "la Huesuda" (ka lapalapa). Hoʻohanaʻia kēia mau mea ma ka puka wahine.

• 04 o 17

  ʻO Calavera

  ʻO ka'awaʻawe he poʻo keʻo, he calaverita he ululāʻau liʻiliʻi, aʻo ka calavera de azucar he kīʻaha koko. Hoʻonohoʻia kēia ma ke kuahu a pinepine ka inoa o ka mea i make i kākauʻia ma ka lae - a ma keʻano he leʻaleʻa pāʻani,ʻo ka inoa o kekahi kanaka e ola ana.

• 05 o 17

  ʻO Catrina, La

  ʻO La Catrina kekahi mea i hakuʻia e ka mea kākau puke a me ka mea hōʻike kiʻiʻo Jose Guadalupe Posada (1852-1913). ʻO La Catrina he pū'ā wahine i kāhikoʻia i keʻano o nā wāhine kiʻekiʻe o ka wā. Ua hoʻomakaʻo Posada i ke kuʻina o ka hōʻikeʻana i nā huliau i kēia manawa me he pūpū i kahi ala haʻahaʻa e like me keʻano o ka haʻi'ōlelo kaiaulu. Ua liloʻo La Catrina i mea koʻikoʻi i ka lā o nā hana hoʻohanohano a me nā hoʻohanohano.

• 06 o 17

  Cempasuchil

  ʻO kēiaʻano pua e kaulana hoʻiʻo ia he flor de muerto , a hoʻohanaʻia i ka lā o nāʻAla make a me ke kāhikoʻana i nā lua kupapaʻu. Ua ulu nuiʻo ia i kēia manawa o ka makahiki ma Mekikoka a ua'ōleloʻia kona mau meaʻono e hoʻokomo i nāʻuhane e hele mai eʻike i ko lākou poʻe i alohaʻia no ka lā o ka poʻe i make.

• 07 o 17

  Hōʻuluʻulu

  ʻO ka pāʻaniʻana he hana hoʻonui like ia e like me ke ola e like me keʻano o nā kānaka eʻaʻahu ana i nāʻaʻahu a me ka hula. He pāʻani nui nā pāʻani i ka lā o'Oaxaca o kaʻAha Pahaʻana, kahi mea hoʻokipa a me ka kahaha o nā lole.

• 08 o 17

  ʻO Copal

  ʻO ka Copal he meaʻala i hanaʻia no ka resin e puka mai ana i ka lāʻau o ka inoa hoʻokahi. Ua puhiʻia ka meaʻala maikaʻi i Mesoamerica i nā manawa kahiko, a ua puhiʻia no keʻano o nā hana kūikawā a ua hoʻokau pinepineʻia ma kahi kokoke a kokoke i ka lā o nā kupapaʻu make, me kekahi kumu kumu'ē aʻe e huki ai i nāʻuhane. Ua loaʻa ka hua'ōlelo copal mai ka hua'ōlelo Nahuatl hua'ōlelo,ʻo ia hoʻi, "mea ala".

• 09 o 17

  ʻO Fieles Difuntos

  ʻO Fieles Difuntos ,ʻo ia hoʻi, "haʻalele i kaʻoiaʻiʻo" aʻo ka manawa e pili ana i ka hōʻailona Katolika o nāʻUhane a pau. Ma ka Katolika, hoʻomanaʻoʻia ka hoʻomanaʻoʻana a me ka mahaloʻana o ka poʻe pono a pau i ka lā 2 o Nowemapa, akāʻo ka mahina o Nowemapaʻo ia ka hoʻolauleʻa o ka Lāhui Hemolele,ʻo Todos los Santos .

• 10 o ka 17

  Hanal Pixan

  Ma ka mākia Maya,ʻo Hanal Pixan ka inoa o ka lā o ka make. ʻO kekahi o nāʻano kūikawā e pili ana i keʻano o ka Maya mahalo i ka lā o ka poʻe make, ma o ka hoʻomākaukauʻana i nā mea kūikawā no ka hana, e like me ka mucbipollo ,ʻo ia kekahiʻano o ka pahu nui nui i hoʻomoʻaʻia i loko o ka lua lepo.

• 11 o 17

  Mictlan

  ʻO Mictlan ka wahi o ka poʻe make o nā Aztecs, ka lalo haʻahaʻa o ka lua. ʻO Mictlantecuhtli ke akua nāna i mālama i kēia lua, me kāna wahineʻo Mictlancíhuatl. Ma ke kuhi o Prehispanic, kahi kahi e hele ai ka poʻe make mai ka nānā aku i ka poʻe i alohaʻia.

• 12 o ka 17

  'Oliana

  ʻO'Orerenaʻo ia hoʻiʻo ka "mōhai" ma ka'ōlelo Pelekānia, ai ka wā e kamaʻilio ai i ka lā o ka make, hoʻohanaʻia e nānā i nā mea i kauʻia ma ke kuahu no nāʻuhane. I kekahi manawa ua hoʻoili houʻia ke kuahu e like me ke kau.

• 13 o 17

  Pan de muerto

  ʻO kekahi o nā meaʻai e pili pū ana me ka lā o ka poʻe make, he wahi kūikawāʻo ia i ka inoa i kapaʻiaʻo pan de muerto ,ʻo ia hoʻi "ka berena a ka poʻe make." Hiki i ka berena ke nui loa mai kekahi 'ai ai kekahi āpana, ai kekahi manawa he like pan panai ke , he hua melemele i hanaʻia me nā yolks, aiʻole paha he keokeo keʻokeʻo me ka iwi ma luna. Hoʻonohoʻiaʻo Pan de muerto ma luna o ke kuahu, aʻaiʻia, pinepineʻia i ke kofe a iʻole ke kokoleka wela.

• 14 o 17

  Papel picado

  Uaʻokiʻokiʻiaʻo Papel picado i ka pepa i hoʻohanaʻia ma Mekikoka no nā hoʻonani no nā lā a me nāʻaina. No ka lā o ka poʻe make, papel picado i hoʻopuniʻia i nāʻaoʻao o ke kuahu, a hoʻohui i ka lei i ke kuahu. Wahi a kekahi poʻe aia nāʻanoʻehā i ke kuahu a me ka neʻeʻana o ka papel picado e hōʻike ana i ka ea.

• 15 o 17

  Papalu de arena

  Ma kekahi mau'āpana o Meikoka, he mea koʻikoʻi nui o ka hoʻolauleʻa i nā kiʻi kāpili pōhaku ( tapetes de arena ). Hoʻokumuʻia kēia mau mea me kahi one a me nā puaʻa a kekahi mau mea'ē aʻe e like me nāʻanoʻano, nā pīni, nā pua puaa a me ke ahi, a hiki ke hōʻike i nā kiʻi hoʻomana, akā i ka manawa pinepine e hōʻike i ka make ma keʻano pāʻani.

• 16 o 17

  ʻO Todos los Santos

  ʻO Todos los Santosʻo "Nā Lāhui Hemolele a pau." Hoʻomanaʻoʻia ma ka lā mua o Nowemapa,ʻo ia ka lā mua o ka lā o ka Make (Dia de los Muertos), i ka wā i mahaloʻia ai nā keiki make a me nā kamaliʻi, nā angelitos , no ka mea, ua manaʻoʻia lākou ua make ma mua o ka hikiʻana o ko lākou mauʻuhane ua hihia i ka hewa. ʻO nā mea'ē aʻe e pili ana i kaʻahaʻaina Katolika o ka lā Lāhui Hemolele.

• 17 o 17

  Xantolo

  ʻO Xantolo kahi hoʻolaha'āina no ka lā o ka poʻe make. Hoʻomaopopoʻia ma ka hua Huasteca o Mexico, aia ma ka'ākau'ākau o Mekikoka a komo pū kekahi o nā moku'āina o Hidalgo, Veracruz, Tamaulipas, San Luis Potosí, a me Querétaro. ʻO ka hoʻonaniʻanaʻo Xantolo i nā hula hula. E heluhelu hou aʻe e pili ana iā Xantolo.